Naar de inhoud

Archilinux

Linux, logiciels libres et infographie

De vormen van het werkwoord kiezen in de passé simple: uitgangen, overeenkomsten en valkuilen om te vermijden

Het werkwoord kiezen in de passé simple krijgt vormen die bij de drie enkelvoudige personen visueel samenvallen met de tegenwoordige tijd van de indicatif.…

Femme écrivant des conjugaisons du verbe choisir au passé simple dans un cahier, entourée de livres de grammaire française

De vervoeging van het werkwoord choisir in de passé simple levert vormen op die in de drie enkelvoudsvormen visueel samenvallen met de présent de l’indicatif. Deze grammaticale homonymie roept een concrete vraag op: hoe onderscheid je je choisis (présent) van je choisis (passé simple) zonder aanvullende aanwijzing? Het probleem speelt minder bij het spreken, omdat deze tijd vrijwel verdwenen is, dan bij het lezen van literaire verhalen en verhalende teksten.

Passé simple en présent van choisir: een tabel die de homonymie laat zien

De tweede groep volgt in de passé simple een regelmatig patroon, met de stam chois- gevolgd door uitgangen met -i-. De valkuil zit in het enkelvoud, waar de vormen precies hetzelfde zijn als in de présent.

Persoon Présent Passé simple Identieke vorm?
je choisis choisis Ja
tu choisis choisis Ja
il/elle choisit choisit Ja
nous choisissons choisîmes Nee
vous choisissez choisîtes Nee
ils/elles choisissent choisirent Nee

In het meervoud is het verschil meteen duidelijk. In de passé simple verdwijnt het infix -iss- dat in andere tijden voorkomt. Je schrijft nous choisîmes, nooit nous choisissîmes. Ook vervangt ils choisirent de vorm ils choisissèrent, die niet bestaat.

Een artikel met een uitgebreide uitleg over de vormen van het werkwoord choisir in de passé simple bevestigt dit regelmatige patroon van de tweede groep, dat ook geldt voor finir, réussir en grandir.

Docent Frans legt in een klaslokaal op een schoolbord de uitgangen van de passé simple van het werkwoord choisir uit

De passé simple van choisir onderscheiden aan de hand van de verhaalcontext

Bij de zin Il choisit de partir biedt de werkwoordsvorm zelf geen houvast om te bepalen of het om de présent of de passé simple gaat. Alleen tijdsaanduidingen en de omliggende werkwoordstijden nemen de dubbelzinnigheid weg.

Expliciete tijdsaanduidingen

Een tijdsbepaling die naar het verleden verwijst, stuurt de interpretatie meteen in de juiste richting. Ce jour-là, il choisit de partir plaatst de handeling in een verhaal dat zich in het verleden afspeelt. Aujourd’hui, il choisit de partir situeert haar in het heden.

Uitdrukkingen als en 1940, à cet instant en un matin de novembre fungeren als wegwijzers. Ontbreken die, dan moet de lezer afgaan op een tweede aanwijzing: de tijd van de omliggende werkwoorden.

Overeenkomst met de omliggende werkwoorden

In een alinea waarin de andere werkwoorden in de passé simple staan (il entra, regarda la salle et choisit une place au fond), verdwijnt de twijfel. Het werkwoordstelsel van het verhaal dwingt tot een lezing in de verleden tijd. Een op zichzelf staand werkwoord choisir blijft dubbelzinnig, maar in een verhalende reeks niet meer.

Dit verklaart waarom leerders de passé simple vooral moeten leren herkennen tijdens het lezen. In alledaagse gesprekken wordt deze tijd vervangen door de passé composé (j’ai choisi). De passé simple hoort bij de literaire en journalistieke schrijftaal.

Vervoeging van choisir in de passé simple: drie veelvoorkomende verwarringen

De fouten hebben niet zozeer te maken met het onthouden van de zes relatief eenvoudige vormen, maar met verwarring met andere tijden of wijzen.

Verwarring met het verbogen voltooid deelwoord

De passé simple krijgt nooit een uitgang voor het geslacht. In de passé simple schrijf je elle choisit, zonder afsluitende -e. De vorm choisie komt alleen voor als voltooid deelwoord in een samengestelde tijd: elle a choisi, la robe choisie par Marie. Een -e toevoegen aan choisit in de passé simple is een veelgemaakte fout, omdat de overeenkomst met het voltooid deelwoord verleidelijk is.

Verwarring met de imparfait du subjonctif

De derde persoon enkelvoud van de imparfait du subjonctif krijgt een accent circonflexe: qu’il choisît. Deze vorm verschilt van il choisit (passé simple, zonder accent) door slechts één diakritisch teken. In de praktijk is de imparfait du subjonctif zeldzaam geworden. De vorm komt nog voor in literaire constructies zoals il fallait qu’il choisît.

  • Passé simple: il choisit (zonder accent) – tijd voor verhalen in het verleden
  • Imparfait du subjonctif: qu’il choisît (accent circonflexe op de î) – wijs in een bijzin in formele taal
  • Présent de l’indicatif: il choisit (zonder accent) – grafisch identiek aan de passé simple

Niet-bestaande meervoudsvormen bedenken

De meest mechanische fout is het meervoud van de présent naar de passé simple kopiëren. Dat leidt tot vormen als nous choisissions (wat in werkelijkheid een imparfait is) of ils choisissèrent (wat niet bestaat). In de passé simple blijft de stam in het meervoud chois- zonder het infix -iss-: nous choisîmes, vous choisîtes, ils choisirent.

Student herhaalt in een universiteitsbibliotheek de vormen van de passé simple van het werkwoord choisir, omringd door Franse grammaticaboeken

De passé simple van choisir herkennen tijdens het lezen: de vaardigheid die er echt toe doet

De passé simple is verdwenen uit gesproken hedendaags Frans. Moedertaalsprekers gebruiken in alledaagse situaties de passé composé (j’ai choisi). Wie romans, sprookjes, geschiedenisboeken of verhalende journalistiek leest, komt daarentegen regelmatig vormen tegen als il choisit en ils choisirent.

Voor leerders van Frans als vreemde taal én voor Franstalige leerlingen geldt: het is vooral belangrijk deze vormen te herkennen, niet om ze spontaan te gebruiken. Een lezer die choisirent als passé simple herkent, begrijpt dat de handeling is afgelopen en eenmalig was. Dat volstaat om de verhaallijn te volgen.

De vervoeging van het werkwoord choisir in de passé simple volgt het volledig regelmatige patroon van de tweede groep. De uitgangen (-is, -is, -it, -îmes, -îtes, -irent) zijn precies hetzelfde bij finir, réussir, agir en réfléchir. Wie één van deze werkwoorden beheerst, beheerst daarmee de hele groep. De echte uitdaging is om in het enkelvoud op basis van de context onderscheid te maken tussen de présent en de passé simple, en eraan te denken dat deze tijd nooit een uitgang voor het geslacht krijgt.

De vormen van het werkwoord kiezen in de passé simple: uitgangen, overeenkomsten en valkuilen om te vermijden